Fotosel Nedir, Fotosel Röle Nasıl Çalışır ve Nasıl Bağlanır?

Fotosel, ortamdaki ışık şiddetini algılayıp buna göre aydınlatmayı otomatik açan ve kapatan sistemin adıdır. Hava kararınca bahçe, sokak, otopark ve tabela ışıklarını yakar, sabah aydınlanınca söndürür. Bu rehberde fotoselin ne olduğunu, fotosel röle ile fotosel gözün farkını, lüks ayarını, bağlantısını ve montajda dikkat edilecekleri anlatıyoruz. Ürünler: fotosel röleleri.

Fotosel nedir, ne demek?

Fotosel, ışığa duyarlı bir sensör (optoelektronik algılayıcı) ve bu sensörün sinyaline göre kontak veren bir röleden oluşan otomatik aydınlatma kumandasıdır.¹ Sensör olarak çoğunlukla LDR (ışığa bağımlı direnç) kullanılır: LDR'nin direnci karanlıkta artar, aydınlıkta düşer.¹ Röle bu değişimi ölçer ve ayarlanan ışık seviyesinin altına inildiğinde aydınlatmayı yakar.

Günlük dilde "fotosel" kelimesi otomatik kapı ve musluklardaki kızılötesi hareket sensörleri için de kullanılır; bu yazının konusu ışık şiddetine göre çalışan aydınlatma fotoselidir.

Fotosel ne işe yarar? Kullanım alanları

• Bahçe, site, apartman girişi ve çevre aydınlatması
• Sokak, otopark ve saha aydınlatması
• Reklam panosu ve tabela ışıkları
• Fabrika, depo ve şantiye dış aydınlatması

Işığı yalnızca gerektiğinde yaktığı için unutulan açık lambaların önüne geçer ve enerji tasarrufu sağlar. Işık şiddetiyle kontrol gereken her yerde fotosel röle kullanılabilir.²

Fotosel röle ve fotosel göz farkı

Sistem iki parçadan oluşur:

• Fotosel göz (sensör): Dışarıda, güneş ışığını gören yere monte edilen algılayıcıdır. Tense FT-G fotosel göz 5 mm LDR sensörlüdür.³
• Fotosel röle: Pano içindeki kontrol birimidir; gözden gelen sinyali ayarlanan lüks değeriyle karşılaştırır ve kontak verir. Tense FTV-04 fotosel röle V-otomat (DIN ray) gövdelidir ve "fotosel şalter" olarak da anılır.²

Rölenin kontağı küçük güçlüdür; çok sayıda armatür ya da yüksek güçlü projektörler için fotosel röle bir kontaktörü kumanda eder, yükü kontaktör taşır. Tense de fotosel röle, fotosel göz ve kontaktörün birlikte kullanıldığını belirtir.²³

Fotosel röle nasıl çalışır? Lüks ayarı ve gecikme

Lüks (lux) aydınlık şiddeti birimidir. Fotosel rölede lüks ayarı, lambaların hangi karanlık seviyesinde yanacağını belirler; bu ürün grupları genelde 1–3 ya da 1–10 lüks aralığında ayarlanır.¹ Tense FTV-04'ün ölçüm aralığı 1–10 lükstür.²

Çalışma sırası (Tense FTV-04):²

1. Bağlantılar yapıldıktan sonra cihaza enerji verilir.
2. Ortamın ışık şiddeti ayarlanan seviyenin altındaysa, gecikme süresi kadar bekler, sonra röle çeker ve röle ledi yanar — lambalar yanar.
3. Işık şiddeti ayarlanan değerin üstüne çıktığında yine gecikme süresi kadar bekler, sonra röleyi bırakır ve led söner — lambalar söner.

Gecikme neden var? Bir araba farı, şimşek ya da geçen bulut gibi kısa ışık değişimlerinde lambaların yanıp sönmesini önler. FTV-04'te gecikme 20–60 saniyedir.²

Ayar önerisi: Lüks düğmesini düşük değerden başlatın, akşam lambaların yanmasını istediğiniz karanlıkta düğmeyi röle ledi yanana kadar yavaşça çevirin.

Fotosel nasıl bağlanır?

Bağlantıyı cihaz üzerindeki şemaya göre yapın.² Genel mantık şöyledir: fotosel röleye 220 V besleme verilir, fotosel göz rölenin sensör girişine bağlanır, rölenin çıkış kontağı ise ya doğrudan küçük aydınlatma yükünü ya da aydınlatmayı besleyen kontaktörün bobinini sürer. Terminal numaraları modele göre değiştiğinden şemaya uyun; montaja cihaza yakın, kolay erişilebilir bir anahtar veya devre kesici ekleyin ve cihazı ıslak ortamda çalıştırmayın.²

Fotosel göz montajında dikkat edilecekler

• Fotosel gözü güneş ışığını gören bir yere, dikey olarak monte edin.³
• Gözü, ışık şiddetini yanıltacak kaynaklara bakacak şekilde takmayın: sokak lambası, araba farı, aydınlatmalı reklam panoları vb.² Aksi halde kendi yaktığı lambayı "gündüz" sanıp söndürür, lambalar yanıp söner.

Teknik değerler (Tense)

Kaynak: ürün sayfalarındaki üretici bilgileri.²³

Fotosel mi, zaman saati mi, astronomik saat mi?

Fotosel ışığa göre çalışır; mevsim değişse de hava karardığında yakar. Belirli saatlerde (ör. gece 01:00'de) kapatmak da istiyorsanız fotoseli bir programlanabilir zaman saati ile birlikte kullanabilirsiniz. Işıkların belli bir süre çalışıp durması gereken devreler için zaman röleleri uygundur.

Sık sorulan sorular

Fotosel ne demek?

Işığa duyarlı sensör; aydınlatmada, ışık şiddetine göre lambaları otomatik yakıp söndüren sistem.¹

Fotosel röle nedir?

Fotosel gözden gelen ışık bilgisini ayarlanan lüks değeriyle karşılaştırıp kontak veren kontrol birimidir.²

Fotosel lambalar neden yanıp sönüyor?

Göz, yakılan lambanın ya da başka bir ışık kaynağının ışığını görüyor olabilir; gözü bu kaynaklara bakmayacak şekilde yeniden konumlandırın.²

Fotosel kaç watt yük taşır?

FT-GR modelinin kontağı 7 A / 250 V AC, 1500 W rezistif yüktür; daha büyük yükleri kontaktör üzerinden sürün.³

Fotoselin lüks ayarı nasıl yapılır?

Lüks düğmesi lambaların hangi karanlıkta yanacağını belirler; istediğiniz karanlık seviyesinde düğmeyi röle çekene kadar çevirin. FTV-04 1–10 lüks arasında ayarlanır.²

Kaynaklar

1. Fotosel röle tanımı, LDR, lüks aralıkları: Elektrikport – Fotosel röle nedir?, Mühendis Beyinler – Fotosel nedir?
2. Tense FTV-04 fotosel röle özellikleri, çalışma ve montaj uyarıları: ürün sayfası
3. Tense FT-G / FT-GR fotosel göz özellikleri ve montajı: ürün sayfası